{lang: 'nl'}

Afbeeldingsresultaat voor Boccioni

Uit het kubisme ontstond de Italiaanse kunstbeweging van het futurisme. Futuro is Italiaans voor toekomst en het Engelse woord future zal alom bekend zijn. Tussen 1909 en 1914 kende deze kunststroming haar hoogtijdagen als gevolg van het ‘Futuristisch manifest’ van de hand van de Italiaanse schrijver Filippo Marinetti in het beroemde Franse dagblad Le Figaro van 20 februari 1909. Het echte ontstaan ligt echter in het kubisme.

Kenmerkend voor het futurisme zijn energie, krachtige lijnen, progressie, snelheid, agressie en streven naar technologische vooruitgang. Binnen het indertijd in opmars zijnde nationalisme in vele Europese landen vond het kubisme een voedingsbodem in talrijke artistieke en intellectuele kringen. En dat op de valreep van de op handen zijnde Eerste Wereldoorlog. De zojuist genoemde Marinetti schreef in zijn op aanval, strijd en vooruitgang gebaseerde manifest dat hij de oorlog verheerlijkte, evenals patriottisme en anarchisme. Op zich een erg ongebruikelijke stellingname. Hij bleef echter niet alleen staan. Het manifest van de futuristische schilderkunst uit 1910 was ondertekend door Marinetti’s landgenoten Giacoma Balla, Gino Severini, Umberto Boccioni, Luigi Russolo en Carlo Carra. Kort erna publiceerde Boccioni een volgend manifest met de titel La pittura futurista. Manifesto tecnico, een technische uitleg van het eerdere manifest dat betoogde dat de schilderkunst dynamisch moest zijn door beweging weer te geven, omdat alle waarnemingen door de mens niet stilstaan maar dat hetgene dat de mens in zijn omgeving ziet altijd in beweging is. Er verschenen vervolgens manifesten ter ondersteuning maar ook vol tegengas. In de jaren 1912 en 1913 bewezen de nieuwe futuristen zich via grote exposities, te beginnen in Parijs en later in andere Europese hoofdsteden.

De stroming futurisme leefde slechts kort. Boccioni stierf in 1915 en daarmee viel het futurisme uiteen. In de jaren dertig kwam een opleving onder toenmalig jonge kunstenaars. Met name vliegtuigen vormden een geliefd onderwerp om af te beelden. Zelfs René Magritte heeft op jonge leeftijd nog in een futuristische stijl geëxperimenteerd. Ook Rusland kende een aantal futuristen. Maar al met al is de verspreiding van deze stroming tamelijk beperkt gebleven. Maar zij blijft beslist interessant om nader te beschouwen.