{lang: 'nl'}

Afbeeldingsresultaat voor neogotiek

Tussen 1130 en 1530 werd de Gotische bouwstijl toegepast. Het woord stamt van een Germaans volk dat het Romeinse Rijk ten val heeft gebracht. Vandaar dat Gotiek lange tijd een scheldwoord was. Neogotiek is een herleving van deze gotische stijl die in de tweede helft van de 18e eeuw werd gebruikt tot midden 19e eeuw. Het teruggrijpen naar gotische vormen werd uitgelegd als een bouwstijl waarin alles functioneel en volgens het principe van de logica werd gebouwd.

Engeland, Frankrijk en Nederland

Gotiek komt uit Engeland, waar het eigenlijk nooit verdwenen is. Oxford en Cambridge hebben in de 17e eeuw volop gotische vormen toegepast in de bouw van nieuwe gebouwen. Dankzij de schrijver Walpole werd de gotische stijl nieuw leven ingeblazen en verspreidde de neogotiek zich door Europa. In Nederland werd door Willem II de opdracht gegeven voor een gebouw in Tilburg, dat nu fungeert als stadshuis. Willem II was onder de indruk geraakt van Oxford, waar hij gestudeerd had. Zo werd de stijl van Engelse decoratie en romantische gotiek in Nederland geïntroduceerd. E. Viollet le-Duc was een Franse architect die neogotiek analyseerde en uiteindelijk toepaste. Gebouwen die in Frankrijk die in verval waren geraakt, zoals kathedralen, werden onder invloed van de Romantiek weer gerestaureerd. Viollet le-Duc beschouwde staal als volwaardig materiaal en werd zo een grondlegger van moderne architectuur.

Kenmerkend

Neogotiek komt voor uit de neiging om oude stijlen toe te passen op nieuwe objecten. Gotiek suggereert onmeetbare verte en onpeilbare hoogten. Kenmerkend uit de neogotische stijl zijn de steunberen, het ornamentele spel van traceringen, vensterharnassen van steen, luchtbogen, pinakels en de frontalen van wimbergen. De neogotische stijl kenmerkt zich ook door kruisbloemen en opengewerkte balustraden langs goten aan dakuiteindes. Vensters hebben onderdorpels die met hun arcaden de vlakken breken. Neogotiek grijpt dus in vormgeving terug naar gotiek, maar vermengt dit met andere stijlen. Neogotiek werd in het begin van de 19e eeuw vooral toegepast op follies en tuinhuizen, maar al snel werd het ook in kerken toegepast. Tot ongeveer 1850 werd de nadruk gelegd op de decoratieve elementen van de gotiek. Daarna werd pas de rationele constructie van belang. Cuypers was een Nederlandse architect die veel neogotische kerken op zijn naam heeft staan. Hij was volgeling van de Franse neogotiek.

Uitwerking

Gotische kerken werkten geruststellend naar het volk, omdat het een verband legde met de middeleeuwse beschaving die synoniem stond aan een zeer conservatieve doctrine. De neogotische stijl ademde zo iets ontzagwekkend uit, iets dat eerbied en vrees afdwong en het perspectief van de mens op goddelijke of bestuurlijke zaken in sterke mate bepaalde. Kasteel van Loppem, het stationsgebouw van Valkenburg en de Ursulinenkapel in Maastricht zijn fraaie voorbeelden van deze imponerende stijl.