{lang: 'nl'}

In het Oekraïens heet hij Олександр Порфирович Apхипенко, ook wel bekend onder de namen Olexandr, Oleksandr, Aleksandr of Alexander. Archipenko was een Oekraïens-Amerikaanse avant-gardistische kunstenaar, beeldhouwer en grafisch ontwerper. Geboren in Kiev op 30 mei 1887 als zoon van Porfiry Antonowitsch Archipenko en Poroskowia Wassiliewna Machowa Archipenko, gestorven op 25 februari 1964 in New York.

Kiev en Parijs: kubisten
Archipenko begint zijn kunst-carrière in Kiev waar hij aan het begin van de vorige eeuw schilder- en beeldhouwkunst aan de kunstacademie (de KKHU) studeert. Na een korte stage verhuist hij in 1906 naar Moskou, en drie jaar later naar Parijs, waar hij zijn kunstopleiding eigenhandig in het Louvre voltooit. Hij betrekt een eigen studio in de Parijse wijk Montmartre en stelt werk tentoon in de Salon des Indépendants XXVI, naast werken van onder meer Picasso, met wie hij later persoonlijk kennis zal maken. In 1912 sluit hij zich aan bij de kubistisch georiënteerde kunstenaarsgroepering Section d’Or, met onder anderen Marcel Duchamp en Juan Gris, en van 1912 tot 1914 geeft hij les aan zijn eigen kunstacademie in Parijs.

Frank Zweegers - Haarkammende vrouw door Alexander Archipenko

Haarkammende Vrouw – Alexander Archipenko, 1914 (Bron: wiki commons)

De wereld over
In 1913 wordt Archipenko uitgenodigd voor de Armory Show in New York. Vele internationale exposities volgen in onder meer Praag, Halle, Rome, Brussel. Ook in Rotterdam, Den Haag en Amsterdam wordt werk van hem tentoongesteld. In 1920 neemt Archipenko deel aan de Twaalfde Biënnale van Venetië en de laatste kubistische groepsexpositie tijdens de Salon des Indépendants. Een jaar later verhuist hij naar Berlijn, huwt er de beeldhouwster Angelica Schmitz en in 1923 emigreert het paar naar de Verenigde Staten. Zij vestigen zich er in New York, waar Archipenko een kunstopleiding opent.

Verenigde Staten
Een jaar later geeft Archipenko les aan de zomeracademie van Woodstock – toen nog geen hippiewalhalla – en in 1929 verkrijgt hij de Amerikaanse nationaliteit. Hij exposeert op vele plaatsen in de Verenigde Staten, verhuist meerdere malen, doceert aan verschillende opleidingsinstituten en belandt in 1937 in Chicago. Op uitnodiging van László Moholy-Nagy doceert hij er aan het New Bauhaus Chicago. Nog meer omzwervingen zullen volgen, maar uiteindelijk komen Alexander en Angelica in 1939 terug in New York, waar zij zullen blijven tot hun dood.